Whether là gì?

Chào mừng bạn đến với chuyên mục ngữ pháp tiếng Anh từ Smartcom English! Việc nắm vững các từ vựng và cấu trúc ngữ pháp là chìa khóa để giao tiếp hiệu quả. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về whether cách dùng, một từ quen thuộc nhưng thường gây bối rối cho người học. Bài viết sẽ làm rõ whether là gì, các cấu trúc thường gặp, và cách phân biệt nó với if một cách chính xác nhất.

1. WHETHER LÀ GÌ? CÁCH DÙNG CỦA WHETHER

Whether là một liên từ (conjunction) trong tiếng Anh, được dùng để giới thiệu mệnh đề danh từ (noun clause) hoặc mệnh đề trạng ngữ (adverb clause) mang nghĩa "liệu rằng", "có hay không". Nó thường được sử dụng khi diễn tả sự lựa chọn giữa hai khả năng, hoặc khi có sự nghi ngờ, không chắc chắn.

1.1. Cách dùng Whether

Whether thường được dùng trong các trường hợp sau:

• Giới thiệu mệnh đề danh từ (Noun Clause): Mệnh đề danh từ bắt đầu bằng whether có thể đóng vai trò là chủ ngữ, tân ngữ của động từ, hoặc tân ngữ của giới từ.

  • Làm tân ngữ của động từ: Đây là cách dùng phổ biến nhất, thường đứng sau các động từ như ask, know, wonder, doubt, discuss, decide, determine...

    • Ví dụ: I don't know whether she will come to the party or not. (Tôi không biết liệu rằng cô ấy có đến bữa tiệc hay không.)

  • Làm chủ ngữ:

    • Ví dụ: Whether he accepts the job or not is still a secret. (Việc liệu rằng anh ấy có chấp nhận công việc hay không vẫn là một bí mật.)

  • Làm tân ngữ của giới từ:

    • Ví dụ: We had a big discussion about whether to move to a new city. (Chúng tôi đã có một cuộc thảo luận lớn về việc liệu rằng có nên chuyển đến một thành phố mới hay không.)

• Giới thiệu mệnh đề trạng ngữ (Adverb Clause) – Mệnh đề nhượng bộ: Trong trường hợp này, whether thường đi kèm với or not và mang nghĩa nhượng bộ, thường được dịch là "dù... hay không".

  • Ví dụ: Whether you like it or not, you have to follow the rules. (Dù bạn thích nó hay không, bạn vẫn phải tuân theo luật.)

• Đứng trước động từ nguyên mẫu có to (To-infinitive): Whether có thể đi cùng với to-V để tạo thành một cụm danh từ.

  • Ví dụ: She couldn't decide whether to go to the concert. (Cô ấy không thể quyết định liệu có nên đi xem hòa nhạc không.)

2. CÁC CẤU TRÚC LIÊN QUAN CỦA WHETHER

Ngoài cách dùng cơ bản, whether còn xuất hiện trong các cấu trúc cố định sau:

2.1. Cấu trúc Whether... or not

Cấu trúc này nhấn mạnh sự lựa chọn giữa hai khả năng đối lập, thường được dịch là "liệu... hay không", "dù... hay không".

• Vị trí của or not:

  • (1) Đứng ngay sau whether: Cấu trúc này phổ biến và trang trọng hơn.

    • Ví dụ: I am trying to determine whether or not the report is accurate. (Tôi đang cố gắng xác định liệu rằng báo cáo có chính xác hay không.)

  • (2) Đứng ở cuối mệnh đề (or not) :

    • Ví dụ: The manager will announce tomorrow whether we get a raise or not. (Quản lý sẽ thông báo ngày mai liệu chúng ta có được tăng lương hay không.)

2.2. Cấu trúc Whether A or B

Cấu trúc này được dùng để trình bày sự lựa chọn giữa hai danh từ, cụm từ, hoặc mệnh đề song song (A và B).

• Ví dụ: The proposal will be approved, whether by the board or by the general meeting. (Đề xuất sẽ được phê duyệt, dù bởi hội đồng hay bởi cuộc họp chung.)

3. PHÂN BIỆT IF VÀ WHETHER

Cả if và whether đều có thể được dùng để giới thiệu mệnh đề danh từ mang nghĩa "liệu rằng", nhưng có những điểm khác biệt quan trọng cần lưu ý:

Whether có phạm vi sử dụng rộng hơn và thường trang trọng hơn so với if.

Các trường hợp BẮT BUỘC dùng WHETHER (Không dùng IF):

1. Mệnh đề danh từ làm Chủ ngữ: Khi mệnh đề bắt đầu bằng whether đóng vai trò là chủ ngữ của câu, ta chỉ có thể dùng whether.

   • Ví dụ: Whether he accepts the job or not is still unknown.

2. Đứng sau Giới từ: Whether có thể đứng sau giới từ, còn if thì không.

   • Ví dụ: We argued about whether the plan would succeed. (Ví dụ sai: We argued about if...)

3. Trước To-infinitive (Động từ nguyên mẫu có to): Chỉ whether mới có thể đi kèm với to-V để tạo thành cụm danh từ.

   • Ví dụ: She wondered whether to stay or leave.

4. Khi "or not" đứng ngay sau liên từ: Cấu trúc whether or not rất phổ biến. Ta không thể dùng if or not.

   • Ví dụ: Please tell me whether or not you are coming.

Các trường hợp Dùng IF (Không dùng Whether):

• Diễn tả Mệnh đề điều kiện: If được dùng để diễn tả điều kiện ("nếu"), còn whether thì không.

  • Ví dụ: If it rains, we will stay home.

Trường hợp có thể dùng Cả IF và WHETHER:

• Khi mệnh đề danh từ làm tân ngữ của động từ (sau các động từ như ask, know, wonder...) và không có "or not" đứng liền kề. If được ưu tiên hơn trong giao tiếp thân mật, whether được ưu tiên trong văn viết trang trọng.

  • Ví dụ: I don't know if/whether she will arrive soon.

4. BÀI TẬP ỨNG DỤNG WHETHER

Chọn đáp án đúng nhất:

1. I am not sure ____ I should accept the job offer. A. if B. whether C. whether to D. B and C

2. ____ she wins or loses is not important; the experience is what matters. A. If B. Whether C. That D. Which

3. The committee is discussing ____ the proposal is feasible. A. about if B. about whether C. if D. B or C

4. Please let me know ____ or not you can attend the meeting. A. if B. whether C. that D. what

Đáp án

1. D. Cả whether (I am not sure whether I should...) và whether to (I am not sure whether to accept...) đều đúng.

2. B. Mệnh đề này làm chủ ngữ, do đó Whether là lựa chọn duy nhất.

3. B. Sau giới từ (discussing about) phải dùng whether. If không đứng sau giới từ. Discuss thường đi trực tiếp với tân ngữ, nhưng nếu dùng discuss about (ít phổ biến hơn), thì whether là bắt buộc.

4. B. Cấu trúc whether or not có thể đứng liền kề.

5. TỔNG KẾT

Qua bài viết này, hy vọng bạn đã nắm rõ whether cách dùng và sự khác biệt quan trọng giữa whether và if.

Sử dụng whether trong các trường hợp trang trọng, khi mệnh đề làm chủ ngữ, sau giới từ, hoặc trước to-V sẽ giúp bạn nâng cao độ chính xác và tính học thuật trong tiếng Anh.

Đừng quên theo dõi Smartcom English để cập nhật thêm nhiều kiến thức ngữ pháp và từ vựng hữu ích khác nhé!